Bu sitede yer alan tüm bilgiler ALİ ŞENGÖZ tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir, izinsiz kopyalanamaz, kullanılamaz. Haberleşme için lütfen sengozali@yahoo.com adresini kullanınız.
 

Albinizm nedir?

Albinizm kelime olarak bir gurup kalıtsal durum anlamına gelir.Albinizmli insanların gözlerinde, derisinde ve saçlarında ya çok az pigment bulunur yada hiç bulunmaz. (bazen sadece gözlerde bulunabilir.) onlar ebebeyinlerinden bir genin değişmiş kopyasını alırlar ki bu genler de doğru çalışmamaktadır. Değişmiş gen vücudun melanin denilen bir pigmenti normal miktarda üretmesini engeller.

Yaklaşık olarak 17 000 insanda 1 bir çeşit albinizm görülmektedir. Birleşik Devletlerde 18 000 e yakın insan etkilenmiştir. Albinizm her ırktan insanı etkilemektedir. Çoğu albinizmli çocuğun ebebeyinlerinin saç ve göz rengi normal renktedir ve etnik geçmişlerinde böyle bir durum görülmemektedir.

Melanin Pigmenti Nedir?

Melanin koyu içerikli ve ışıktan koruyucu diye bilinen bir pigmenttir. Melanin pigmentinin derideki temel görevi güneşten gelen ulraviole ışınlarını soğurarak derinin hasar görmesini engellemek. Güneş derideki melanin pigmentinin artmasına neden olarak bronzlaşmayı ortaya çıkarır. Çoğu albinizmli insanın derisinde melanin pigmenti yoktur ve güneşe maruz kalımca bronzlaşmaz. Bunun sonucu olarak derileri güneş ışığına karşı çok duyarlıdır ve yanıklar oluşur.

Melanin pigmenti göz ve beyin gibi vücudun diğer bölgelerinde de etkilidir;ama melaninin buralarda tam olarak ne yaptığı bilinmemektedir. Melanin retinada ve retinanın fovea denilen bölgesinde bulunmakta ve gelişme sırasında melanin pigmentinin eksikliğinde tam olarak gelişmemektedir. Retinanın diğer bölgeleri melaninin varlığında yada yokluğunda normal olarak gelişmektedir. Gelişim sırasında retinada melanin yoksa gözle beyin arasındaki sinirlerin bağlanışıda değişmektedir. İriste de melanin vardır ve bu irise ışık geçirmez bir özellik kazandırır. Albinizmde iristeki pigment azdır ve bu yüzden iris ışığa karşı yarısaydamdır ama iris tam olarak gelişir ve işlevini yerine getirir.

Melanin Nasıl Oluşur?

Melanin melanosit denilen özel hücrelerde oluşur. Bu hücre deride,saçta ve gözün iris ve retina bölgelerinde bulunur. Amino asit tyrosine’i melanine çevirirken bir çok basamak vardır. Figürde de görebileceğiniz üzere(figür 1) iki çeşit melanin oluşur: siyah-kahverengi eumelanin ve kırmızı-sarı pheomelanin.

Vücudumuzdaki tüm metabolik olaylarda olduğu gibi bir bileşenin diğer bir bileşene dönüşmesi enzimler sayesinde olur. Mesela ABC gibi basit bir reaksiyonda A’nın B’ye dönüşmesi enzim 1 in, B’nin C’ye dönüşmesi enzim 2 nin etkinliğiyle olur. Melaninin olşumuda buna benzer bir reaksiyonla olur ama daha karmaşıktır ve tüm adımları bilinmemektedir.

Tyrosinaz melaninin oluşumundaki temel enzimdir. Tyrosinaz tyrosine’i DOPA ya ve onuda dopaquinone^ye dönüştürmekle görevlidir. Sonra dopaquinone siyah-kahverengi eumelanin yada kırmızı-sarı pheomelanini oluşturur. Tyrosinaz enzimi kromozom 11 üzerindeki tyrosinaz geni tarafından üretilir ve bu genin mutasyonu bir çeşit albinizme neden olur çünkü değişmiş gen tarafından üretilen enzim doğru çalışmaz.

Protein 1’le ilgili tyrosinaz yada DHICA oxydaz protein 2’yle ilgili tyrosinaz yada dopachrome tautomeraz diye bilinen iki enzim eumelanin pigmentinin oluşumunda önemlidir. Her iki enzimin sentezinden sorumlu genler 9. Kromozomun üzerinde bulunmaktadır. DHICA oxydaz genindeki değişmeler bu enzimin işlevinde kayıplara yol açar ve bu da albinizme neden olur. Dopachrome tautomeraz genindeki değişim albinizme neden olmaz.

Başka üç gende melanin pigmentinin oluşumunda ve albinizmde bulunan proteinler üretmektedirler ama bunların kesin rolleri bilinmemektedir. Bu genler: kromazom 15 üzerinde bulunan P geni, kromozom 10 üzerinde bulunan Hermansky-Pudlak sendromu geni ve X kromozomunda bulunan ocular albinizm geni.

Gen	Yeri
Tyrosinaz	Kromozom11
P	Kromozom15
Dopachrome tautomeraz(TRP 2)	Kromozom13
DHICA oxydaz(TRP 1)	Kromozom9
Hermansky-Pudlak sendromu(HPS)	Kromozom10
Ocular Albinizm(OA1)	Kromozom X

Albinizmle İlgili Sorunlar Nedir?

Normal görüşü geliştirmek için göz melanin pigmentine ihtiyaç duymaktadır. Albinizmli insanlar gelişme sırasında normal miktarda melanin pigmenti bulunmadığı için zayıf bir görüşe sahiptirler. Deri güneşten korunmak için pigmente ihtiyaç duyar ve albinizmli insanlar bu yüzden güneşte kolayca yanarlar. Tropik bölgelerde çoğu güneşten korunmayan albinizmli insan deri kanserine yakalanmıştır.

Ayrıca zeka geriliği, duyma bozukluğu, kan pıhtılaşmaması gibi değişik sorunları olan başka albinizm çeşitleri de vardır.

Albinizm sosyal problemlere de neden olabilir çünkü albinizmli kişiler ailelerinden, eşlerinden ve etnik gurubundaki diğer kişilerden farklıdırlar.

Albinizmli bir çocuğun zihinsel ve bedensel gelişimi normal olabilir. Gelişimin dönüm noktaları olması gereken yaşta olur. Çocuk ve genç albinizmli insanların genel sağlığı normaldir ve melanin pigmentinin deri, göz ve saçlardaki eksikliğinin beyine, sinir sistemine, kaslara, üreme sistemine bir etkisi yoktur. Hayat uzunluğu normaldir.

Albinizm Ne Gibi Göz Problemlerine Neden Olur?

Sadece gözde yada saç ve deride de albinizm olan insanlar da bazı sorunlar vardır.

• Albinizmli insanlar kör değildir ama görüşleri normal değildir ve gözlüklerle tam olarak düzeltilememektedir. Had safhadaki miyop yada hipermetrop ve astigmat genelde görülür ve bazı albinizmli insanlarda gözlükler duyarlılığı arttırabilir. Düzeltilmiş görüntü 20/20 (20 feet te ne görülebiliyorsa 20 feetten görme;normal ) ile 20/400 (400 feetten ne görülüyorsa 20 feetten görme; kısmen kör) arasında değişir. Gözlük kullanılsa bile normal yada normale yakın görüş beklenmez.

• Nystagmus: Gözün istemdışı ileri geri hareketi. Çoğu albinizmli insan oynaklığı düşürücü ve görüşü arttırıcı kafa hareketleri öğrenmektedir.

• Strabismus: Gözlerin odaklanamaması ve birlikte bir izi takip edememesi. Buna rağmen iki göz birlikte çalıştığı zamanki kadar keskin olmasa da bazı albinizmli insanlar derin bir algıya sahip olabilirler.

• Photophobia denilen ışığa duyarlılık. İris ışığın göze rasgele girmesine izin verir ve buda duyarlılığa neden olur. Genel bir yargının aksine bu duyarlılık albinizmli insanların güneş ışığında dışarı çıkmasına engel olmaz.

• İrisin rengi mavi/gri yada açık kahverengi(Diagram 1). Albinizmli insanların kırmızı gözlü olduğu genel bir görüş olmasına rağmen göz rengi griden mavi ve kahverengiye kadar çeşitlilik gösterir. Normal aydınlatma durumunda iris kırmızımsı yada menekşe rengi gözükür. Bu kırmızımsı görünüm gözün iç kısmını örten retinadan gelmektedir. Bu kırmızımsı görünüm kameraya direk bakan birinin flaş patlayınca gözünün kırmızı gözükmesiyle aynıdır.

• Albinizmde temel problem foveanın gelişememesi(Diagram 2). Fovea gözün küçük ama çok önemli bir bölgesidir. Retina göze gelen ışınları algılayan ve beyine giden sinyale çeviren sinir hücreleri içerir. Fovea retinada okumak gibi keskin görüşü sağlayan bir bölgedir ve bu bölge albinizmde tam olarak gelişmemektedir. Albinizmde foveanın neden gelişmediği tam olarak bilinmemektedir ama melanin pigmentinin yokluğuna bağlanmaktadır. Gelişen göz foveanın organizasyonu için melanine ihtiyaç duyduğu sanılmaktadır.

• Albinizmde gözdeki diğer bir temel anormallikte retinayı beyine bağlayan sinirlerin gelişimi. Albinizmli insanlar sinyallerin gözden beyine gönderilmesinde alışılmadık bir örneğe sahiptirler(Diagram3). Gözden beyinin görme bölgesine olan sinir bağlantıları farklıdır. Bu olağandışı sinir sinyalleri gözün bir uyum içinde çalışmasını ve algılamasını engeller.

• Ayrıca albinizmde strabismusda olağandır ve optik sinirlerin farklı gelişmesinden kaynaklanmaktadır. Albinizmde strabismus genelde şiddetli değildir ve sağ gözle sol göz arasında değişip durmaktadır.

Ophthalmolog ve optometris albinizmde göz problemlerini hafifletmek için yardımcı olabilir ama tedavi edemezler.

Görsel duyarlılık için deneyimli göz doktorları çeşitli aletlerin reçetesini yazabilir. Herkes ihtiyaçları ve hobileri doğrultusunda görüşü farklı yollarda kullandığı için aletler herkesin ihtiyacını karşılamayabilir. Küçük çocuklar basit olarak gözlük kullanabilirken gençler çift odaklı gözlüklerden faydalanabilir. Göz klinikleri bioptik diye de bilinen gözlük üzerine takılan teleskopik camları önerebilirler. Bu aletler hem uzağı hemde yakını görmede etkilidir. Bir çok albinizmli insana çift odaklı gözlükler ve normal gözlükler iyi bir okuma sağlamakla birlikte çok küçük ve hafif teleskopik camlar üretilmektedir.

Nystagmus için araştırmacılar her durumda faydalı bir tedavi için çalışmaktadırlar. Denenmiş tedavi yöntemleri bio geri beslenme, lens ve ameliyat içermektedir. En çok tavsiye edilen göz kaslarına gözün hareketini azaltan bir cerrahi müdahaledir. Buna rağmen gözdeki diğer anormallikler yüzünden görüş artmamaktadır. Albinizmli insanlar belli bir noktaya parmak koymakla yada başı belli bir açıyla eğik tutarak okuma sırasında nystagmusu yavaşlatabilirler.

Strabismus için ophtalmologlar altı aylık bebekken bir tedaviye başlamayı öneriyorlar. Çünkü göz tam işlevine ulaşmadan başlanmalıdır. Ailelere, tercih edilmeyen gözün gelişmesi için tek gözün kapatılması önerilebilir. Göz hizasını geliştirmek için gözlük takmakta işe yarayabilir. Ameliyatla yada gözün dışından kaslara ilaç enjekte etmekle iki gözün bir noktaya odaklanamama problemi tam anlamıyla düzeltilemez. Buna rağmen bu tedavi göz hizalamasını arttırabilir ve kişinin pisiko-sosyal davranışlarında rahatlamasını sağlayabilir. Yinede sinirlerin yanlış yol izlemesi düzeltilemiyor. Derin algılama ameliyatla arttırılamamaktadır.

Photophobia, doktorlar güneş gözlüğü yada ışıkta kararan photochromic lensler önerebilirler. Çok erken yaşta kullanılsa bile bu gözlüklerin görüşü arttıracağı yolunda hiçbir iddia yoktur, sadece konfor sağlar. Çoğu albinizmli çocuk yada genç renkli gözlükleri sevmemekte ve dışarı çıkarken şapka takmaktadır.

Albinizmli Çocuklara Okulda Yardım Etmek İçin Ne Yapılabilir?

Albinizmli çocuklar genelde başlarını eğerek yada kağıdı göze yaklaştırarak okurlar. Ayrıca görüşlerinde önemli bir ilerleme görmedikçe çocuklara gözlük kullandırmanız zordur. Bununla birlikte büyük yazılı kitaplar yada gözlük kullanımı manevi baskı yüzünden zor olabilir.

Çoğu sınıf albinizmli öğrencilere yardımcı olmaktadır.

• Koyu yazılı materyaller : albinizmli çocuklar silik yazılmış kağıtları okumakta zorlanırlar. Beyaz üzerine koyu siyah tercih edilmelidir.

• Büyük tip test kitapları :Okul normal kitaplar yerine daha büyük olanlarını alabilir. Çünkü albinizmli çocuklar satır atlamalarda ve sayfa değişikliklerinde yerlerini bulmakta zorlanırlar ve bu şekilde daha kolay okumaları hatta not almaları sağlanabilir. Çalışma kağıtları fotokopi makinasında büyütülebilir. Albinizmli çocuklar her zaman büyük kitaplara ihtiyaç duymazlar ama bu daha rahat etmelerini sağlar. Seslendirilmiş okumada teypler kullanılabilir.

• Öğretmenin tahta notlarının kopyası: Çocuk sınıf arkadaşları tahtayı okurken elindeki notlardan takip edebilir.

• Çeşitli optik aletler: Elle tutulan dürbünler, gözlük üzerine monte edilen teleskopik camlar, zoomlu kameralar ve birçok alet çocuklara yardımcı olabilir.

• Bilgisayarlar: Büyük karakterli ve geniş ekranlı yazılım programları çocuklara yazmalarında yardımcı olabilir.

Görsel yardım için ayrılmış özel sınıflar öğrenci, aile ve sınıf öğretmeninin takım çalışmasını gerektirmektedir. Görme engelliler öğretmeni ve ophthalmolog yada optometris ileri derecede göz bozukluğunda tecrübelidirler.

Albinizmli Bir İnsan Güneş Altında Ne Kadar Kalabilir?

Çoğu albinizmli insan bronzlaşmaz ve güneşe maruz kaldıklarında kolayca yanarlar. Yaş aldıkça artan bir şekilde saç ve deride pigment üreten albinizmli insanlar güneşten etkilenmiyebilir ve bronzlaşabilir. Eğer güneş yanıklara sebep oluyorsa o zaman vücudu güneşten ve zararlarından korumak lazımdır.

Güneş yanığı insan gözüyle görülemeyen güneş ışınlarından biri olan ultraviole ışınının yol açtığı deri tahribidir. Güneşlenmeden 2 ila 6 saat sonra kızarıklık başlar ve 24 saat geçmeden yanık tam kırmızıya dönüşmez. Bunun sonucu olarak kişi güneşten çıktıktan sonra yanık daha kötü bir hal alabilir. Uzun süreli güneşte kalmak tam bronzlaşamayan insanlarda deri kanserine yol açabilir. Buda ultrviole ışınlarından doğru korunma yollarıyla engellenebilir.

Güneşe dayanma sınırını saat olarak vermek çok zor çünkü günün saatlerine, iklime, derinin hassasiyetine ve havaya göre değişmektedir.

• Enlem: Florıda da yanmadan güneşe 1 saat dayanabilen bir insan New Jersey de 2 saat dayanabilir.

• Yükseklik: Her 1000 fitte güneşin yakıcı etkisi %4 oranında artmaktadır.

• Çevre: Kum %25 oranında ultraviole ışınları yansıtmaktadır. Yani kumsalda gölgede otururken bile yanabilirsiniz. Taze kar 70-90% oranında yansıtır. Yansıyan ışımlar gemelde gölgede olan burun ve çene altı gibi bölgeleri yakabilir.

• Hava: Puslu hafif bulutla kaplı güneşli bir gün 60-80% oranında ultraviole ışın içerir. Bulutlu günler insanları yanma riskinin az olduğu gibi yanlış bir kanıya düşürür.

• .Su: %96 gibi yüksek oranda ultraviole ışınları temiz sudan geçebilmektedir.

• Mevsim: en çok ultraviole yoğunluğu yaz gündönümünde görülmektedir. 22 Haziran, 1 Mayıs’ta 15 Ağustos kadar yoğun güneş ışını vardır.

• Günün saatleri: en yoğun saatler 10:00-14:00 arası standart zamanda yada 11:00-15:00 arası gün ışığından yararlanma zamanlarıdır.

• Giysi: yüzmek için giyilen T-şörtler gibi ıslak giysiler %50 den fazla ışın geçirmektedir. Koyu yada kalın giysiler daha az ışını geçirmektedir.

Albinizmli İnsanlara Koruma Kremleri Ne Kadar Etkili?

Albinizmli insanlar güneşten koruyucu kremleri kullanırlarsa kabul edilebilir miktarda güneşe dayanabilirler. 1978 de FDA koruyucu kremleri sınıflandırmaya yarayan bir sisyem yayınladı. Sistem kremleri “güneşten koruma faktörü” yada “SPF” diye bilinen kuvvetlilik ölçümüne göre ayırdı. SPF; kremi sürdükten sonra yanma süresiyle kremi kullanmadan yanma süresinin oranını vermektedir. Mesela; bir insan öğlen güneşin altında yarım saat yanmadan oturuyorsa 4 faktörlü kremi sürdüğü zaman 0,5x4 saat yada 2 saat yanmadan oturabilir.

Unutmamalı ki SPF sadece bir ölçümdür ve kremler albinizmli insanlara ölçüm yapılan kişilerden daha az etki etmektedir. Üreticiler SPF testlerini solar ışık altında yapmaktadırlar ve değerler normal çevre şartlarından farklı olabilmektedir.

Albinizmli insanlara SPF si 15 ve üstü olan kremleri kullanması tavsiye edilir. SPF si 30 ve üstü olan kremler albinizmli insanlara ideal korumayı sağlar.

SPF değerleri tanıtılırken FDA plajdaki insana vücudunun korumak için her biri yarım çay kaşığı olan 9 porsiyon krem önermektedir. Bu miktar genelde tüm vücut için şişenin dörtte birine denk gelmektedir. Kremi sistematik olarak sürmek çok önemlidir. Bazı albinizmli insanların derilerinde gizli benekler yüzünden lekeli yanmalar meydana gelir. Kulakların üstü, kolların ve bacakların arkası genelde az güneş gören bölgeler olduğundan çabuk ve kötü yanmaktadır.

Krem deriye sürüldükten yarım saat sonra güneşe çıkmak en iyisidir.

Bazı güneş kremleri güneşe çıktıktan sonra sertleşmekte ve kabuk, plastik gibi artıklar bırakmaktadır.

Bazı insanlarda güneş yüzünden isilik oluşmaktadır. Sülfat, benzen gibi maddelere alrjisi olan insanlar PABA ürünleri içeren kremlerden uzak durmalılar. Alerjik reaksiyonlardan sonra kremler gözenekleri kapadığı için vücut güzelliği bozulabilir. Dermatologlar alerji durumlarında alternatif çareler önerebilir.

Albinizmi Nasıl Sınıflandırıyoruz?

İki önemli albinizm çeşidi: deri, göz ve saçlarda melanin eksikliği anlamına gelen “oculocutaneous albinizm” yada “OCA” ve melanin pigmentinin sadece gözlerde eksik olduğu; deri ve saçların normal olduğu “ocular albinizm” yada “OA”. OCA OA ya göre daha sık görülür.

Oculocutaneous Albinizmi Nasıl Sınıflandırıyoruz?

Çoğunluğu Uluslararası Albinizm Merkezi tarafından yapılan çalışmalar ve diğer bireysel ve aile yardımlarıyla OCA’nın sınıflandırılması yıllar boyunca çok değişikliğe uğradı. Yıllarca “albinizm” terimi sadece beyaz saçlı, beyaz derili ve mavi gözlü insanlar için kullanıldı. OCA ve renkli saç ve göz bulunan insanlar, özellikle Afrika ve Afrikan-Amerikan toplumlarında, artık kullanılmayan “tamamlanmamış albinizm”,”parçalı albinizm” ve “tam olmayan albinizm” gibi terimlerle tanımlanmışlardır. 1960’larda Dr. Carl Witcop, OCA’nın pigmentli ve pigmentsiz tiplerini ayırmak için “saç kökü kuluçkalama” yöntemini geliştirdi ve “ty-neg” yada “tyrosinaz-negatif” ve “ty-pos” yada “tyrosinaz-pozitif” terimlerini kullanmaya başladı. Yeni koparılmış saç kökleri tyrosine yada dopa içeren test tüplerine konur ve pigment üreten hücrelerin melanin üretip üretmeyeceğine bakılır. Eğer pigment oluşmazsa test negatiftir ve ty-neg OCA teşhisi konulabilir. Eğer saç köklerinde melanin üretilirse test pozitiftir ve ty-pos teşhisi konulur. Bu basit test çok çeşitli OCA tiplerinin olduğunu göstermesine rağmen sonradan yapılan çalışmalar saç kökü kuluçkalama yönteminin çok hassas olmadığı ve bir çok yanlış negatif ve pozitif tanısı koyduğu görülmüştür. Bunun sonucu olarakta saç kökü kuluçkalama yöntemi kişiye OCA teşhisi koymakta daha fazla kullanılmadı.

Saç kökü testinin güvenilirliğini arttırma çalışmaları sırasında duyarlı saçkökü tyrosinaz enzimi aktivitesi geliştirildi. Ancak biyokimyasal çalışmalar duyarlı saçkökü tyrosinaz enzimi aktivitesi testinin de güvenilir olmadığını kanıtladı ve bu yöntemde artık kullanılmamaya başlandı.

1980’lerde OCA sınıflandırılması çok dikkatli deri, saç ve göz araştırmalarıyla genişledi. Bunun sebebi ise, farelerde pigmentasyonu kontrol eden 50 den fazla gen olduğunun bilinmesi ve OCA bulunan insanlarda dikkatli deri ve saç araştırmalarıyla bu genlerin insanlardaki karşılığının bulunabileceğinin düşünülmesidir. Platinyum OCA, minumum pigmentli OCA, sarı OCA, ısıya duyarlı OCA, otozoma bağlı kalıtsal ocular albinizm ve kahverengi OCA’i içeren bazı OCA çeşitleri bulundu ve bunların hepsinin farklı genler tarafından oluştuğu düşünülüyordu. 1990’larda çoğu albinizm çeşidinin genlerini tanımlayabildik ve OCA’yı saç, deri ve göz rengine göre sınıflandırmanın doğru olmadığını içerdikleri özel genlere göre sınıflamanın daha doğru olacağı bulundu.

Şimdi beş tane OCA ile ilgili bir tanede OA ile ilgili tanımlanmış gen biliyoruz.

OCA da her gen için pigmentasyon dizisi çok geniştir. Son 20 yılda belirlenen çoğu farklı OCA çeşitleri ve altçeşitleri şimdi belirli bir genetik yerle gösterilebiliyor.

Gen	Albinizm Çeşidi
Tyrosinaz geni	OCA1(OCA1A veOCA1B)
P geni	OCA2
TRP1 geni	OCA3
HPS geni	Hermansky-Pudlak Sendromu
CHS geni	Chediak-Higashi Sendromu
OA1 geni	X-linked Ocular Albinizm

OCA1. Tyrosinaza Bağlı Ocular Albinizm

En çok görülen albinizm çeşitlerinden biri, melanositlerin içindeki tyrosinaz enziminin işlevini yitirmesi sonucu oluşan, tyrosinaza bağlı albinizmdir. Bu tyrosinaz geninin kalıtsal mutasyonu sonucu oluşur. Melanin pigmentinin deri, saç ve gözde tümüyle eksik olduğu klasik OCA, OCA1 in en çok bilinen türüdür; ama tyrosinaz geni mutasyonuyla ilgili geniş alana yayılmış bir pigmentasyon görülür. Fenotip dizimi tam melanin eksikliğinde yarı normal pigmentasyona kadar değişiklik göstermesine rağmen göz problemleri hep vardır ve kişinin albinizmli olup olmadığının anlaşılmasında yardımcı olur.

OCA1 olan ailelerde ve breylerde çeşitli tyrosinaz geni mutasyonu tanımlanmıştır. Çoğu mutasyon çalışmayan tyrosinaz genlerinin üretilmesine neden olmaktadır. Bunun sonucu olarak melanin reaksiyon zincirinin ilk iki basamağı (tyrosine®dopa®dopaquinone) gerçekleşmez ve melanin pigmenti oluşamaz; pthway daha başından engellenmiş olur. Pasif enzim üreten yada hiç enzim üretmeyen mutasyonlar “sıfır” mutasyon diye adlandırılır.

Bazı tyrosinaz geni mutasyonları sıfır mutasyon değillerdir ama “sızıntılı” mutasyonlardır. Bu mutasyonlar çok az aktiviteye sahip enzim üretirler ama bunlar hiçbir yerde tam aktivite gösteremez.(genelde normali 1-10% si kadar) Sızıntılı mutasyonlar ve bunun sonucunda oluşan enzimler bir miktar melanin oluşturabilirler. Melaninin formasyonu ya çok küçüktür ( minimal pigment tip OCA) yada normale yakın (yanlışlıkla çekinik Otozoma bağlı OCA diye adlandırılan tip) olabilir.

OCA1 in önemli bir ayırt edici özelliği doğumdan gelen hipopigmentasyon. OCA1 den etkilenen çoğu kişi doğumdan itibaren beyaz saça, süt beyazı deriye ve mavi göze sahiptirler. İrisler açık mavi ve geçirgen olabilir ki; çevreden gelen ve parlak ışıkta tüm iris pembe yada kırmızı görülebilir. Hayatın ilk bir yada iki 10 yılı içinde irisler koyu mavi olabilir ve geçirgenliği kalabilir yada hafif pigmentlenip geçirgenliği azalabilir. Deri beyaz kalabilir yada zamanla daha renkli bir hal alabilir. Deri az pigmentli yada korunmasız ise güneşe maruz kaldığında lekeler oluşabilir yada yanabilir ama özel bir pigment üretildiyse bronzlaşabilir. Pigmentli saç ve deriye sahip kişilerde pigment yaraları (çil,ben,sivilce) oluşabilir.

OCA1A

OCA1A yada klasik tyrosinaz-negatif OCA olan kişilerde hiç aktif tyrosinaz enzimi olmadığından saç, deri ve gözlerinde hiç melanin pigmenti yoktur. Beyaz saçlı,beyaz derili ve mavi gözlü doğarlar ama genç ve yetişkin olduklarında bile bir değişiklik olmaz. Onlar hiçbir zaman bu dokularında melanin üretemezler. Fenotip dünyadaki her yaştan her etnik gurupta aynıdır. Zamanla saçlar şeffaf beyaz yerine yoğunlaşabilir yada açık sarı olabilir ama bu saç proteinlerinin farklı şampuanlar kullanılması sonucu doğal özelliklerini kaybetmesinden dolayıdır. İrisler ilk zamanlar geçirgendir ve pembe görünürler ama zamanla gri-mavi renk alabilirler. Deride hiçbir pigmentli yara oluşmaz.

Yazı gözlere yakın tutulduğunda yakın görüş iyi olsa bile görsel yeterlilik 20/200 ile 20/400 arasında kısmen-kör derecesindedir. Görüş genellikle yaş aldıkça gelişmez. Photophobia ve nystagmus OCA1A da diğer tiplerden daha çok probleme neden olmaktadır. Görüş genellikle gözlüklerle düzeltilemez ama az görenlere yardım aletleri etkili olabilir.

OCA1B

OCA1B tyrosinaz genindeki mutasyon sonucu oluşan “sızıntılı” enzim aktivitesi yüzünden oluşur. OCA1B’li kişilerdeki pigmentasyon çok az pigmetten deri ve saçlarda normala yakın pigmentlenmeye kadar farklılık göstermektedir. Farklı miktarlarda hatalı aktiviteli enzime neden olan mutasyonlu kodlama bu farklılığın ilk nedenidir ve orta miktarda hatalı aktivite normale yakın pigmentasyona ve yanlışlıkla ocular albinizm tanısı konulmasına yol açar. Etnik ve aile pigment örnekleri OCA1B’li kişinin pigmentasyonunu etkileyebilir ve baskın pigment kalıbı olmasına rağmen bazı ailelerde saç rengi açık kırmızı yada kahverengi olabilir.

Orijinal OCA1B fenotipi etkilenen kişinin saçlarında sarı yada altın renginin melanin üretilmesinde sarı albinizm olarak adlandırılırdı. Şimdi saç rengi düşük tyrosinaz işlevi nedeniyle oluşan pheomelanin sentezinden kaynaklandığı biliniyor. Sadece çok az miktarda dopaquinone üretilir ve bu hücrelerde bulunan sülfür içerikli bileşiklerle çok çabuk birleşerek pheomelanin oluşturur. OCA1B’nin diğer tipleri;minimum pigmentli OCA, platinyum OCA, ısıya duyarlı OCA ve çekinik otozoma dayalı kalıtımsal ocular albinizm.

OCA1B’nin bütün tiplerinin karakteristik özelliği: doğumda hiç melanin olmaması yada çok az miktarda melanin olması ve sonraki 10 yılda saç ve deride farklı miktarlarda melanin üretilmesidir. Bazı durumlarda melanin bir yıl içinde oluşabilir. Saç rengi ilk başlarda açık sarı veya altın sarısı olur ama ergenlik ve sonrasında koyu sarıya yada kahverengiye dönebilir. OCA1B’nin ilginç bir özelliği koyu kirpiklerin oluşmasıdır. Kirpik pigmentleri genelde saç pigmentlerinde daha koyudur. İrisler, bazen irisin iç tabakasıyla sınırlı açık bronz yada kahverengi pigment üretebilir ve iris pigmenti küreye arkadan ışık verme ilmeninde görülebilir. Bazı ince-ışık testi ile gösterilebilen iris geçirgenlik dereceleri hala vardır. Görsel duyarlılık 20/90 ile 20/200 arasında bir değer alabilir ve yaş aldıkça gelişebilir.

Güneşe maruz kaldıktan sonra bronzlaşmadan yanmak daha çok görülse de OCA1B’li çoğu kişi güneşte bronzlaşabilir. Çok az çil görülür.

OCA1B’nin diğer bir tipide ısıya duyarlı OCA. Etkilenen kişilerin beyaz saç, deri ve mavi gözleriyle hayatlarının ilk yıllarında OCA1A oldukları düşünülür. İleriki gelişmelerde vücudun bazı kılları pigmentli üretilir. Kolların altındaki kıllar beyaz kalır ve kafatasındaki kıllar beyaz kalır ama hafif sarı bir renk alabilir. Bunun tersi olarak kollardaki ve bacaklardaki kıllar açık yada koyu pigmentli gelişir. Gözler mavi deri ise beyaz kalır ve bronzlaşmaz. Tyrosinaz genindeki mutasyonun ürettiği ve normal vücut sıcaklığında (kafatası ve koltuk altı) çalışmayıp daha serin bölgelerde (bacak ve kollar) çalışan bir enzim bu tip OCA1B’ye sebep olur. Sonuç olarak melanin vücudun serin bölgelerinde üretilirken daha sıcak olan bölgelerinde üretilmez.

Otozoma Bağlı Çekinik Albinizm

Birkaç yıl önce normal pigmentli ebeveynlerin çocuklarında tam olarak derisel hipopigmentsayon görülmese de albinizmin ocular etkileri görüldü. Bu Otozoma bağlı çekinik albinizm (AROA) olarak tanımlandı çünkü hem dişi hemde erkek etkilenebiliyordu. Şimdiki çalışmalar bu adlandırmanın doğru olmadığını gösterdi ve bu şekilde çoğu kişinin ve ailenin normal yada normale yakın pigmentasyonla OCA1B yada OCA2 olduğu görüldü. OCA1B’li üyesi her zaman görsel sorunlar yaşadığını söylese de hayatının yarısına kadar albinizm teşhisi konulmayan bir aile bulunmuştur.

OCA-2 P-Genine Bağlı Ocular Albinizm

OCA-2 nin bazı özellikleri doğuşta görülen saçta pigmentlilik ve doğuşta yada kısa sürede oluşan iriste pigmentliliktir. Genelde güneşe maruz kalan bölgelerde olmak üzere bölge bölge (çil,ben...) pigmentli alanlar olabilir. Kesinliği olmamasına karşın aile pigment geçmişinin OCA2 fenotipine OCA1 fenotipinden daha çok etkisi olduğu görüşü bazı bilim adamları tarafından savunulmaktadır. Hem OCA1B hemde OCA2 de kişinin genetik geçmişini gösteren bir pigmentasyona rastlanır. Yaş aldıkça saçlarda pigment birikmesi olabilir ama bu OCA1B den daha nadir görülür ve genelde OCA2 li kişiler hayatları boyunca aynı saç rengine sahip olurlar. OCA2 dünyada en çok görülen albinizm çeşididir. Bunun sebebi olarak basitçe ekvatoral Afrika daki frekans yüksekliği gösterilebilir.

Albinizmli Kafkas insanlarında, doğuştan gelen pigment miktarı minimumdan yeterli miktara kadar farklılık gösterir. Saç doğuşta hafif pigmentli olabilir; açık sarı, yada belirgin sarı, altın sarısı bazende kırmızı gibi daha çok pigmentli olabilir. Kuzey Avrupada ki kişilerde normal gecikmiş pigment sistemi olgunlaşması (ör: çocukken sarı saçlı ve ilerleyen yaşlarda daha koyu sarı yada kahverengi saça sahip olmak) ve uzun saçın olmayışı doğumdan sonra ilk birkaç ayda OCA’ i OCA2 den ayırt etmeyi zorlaştırır. Deri beyazdır ve güneşe maruz kaldığında bronzlaşmaz. İrisin rengi mavi-gri yada az pigmentlidir ve geçirgenliği pigment miktarıyla ters orantılıdır. Zamanla pigmentli benekler ve pigmentli çiller tekrarlanan güneşlenme sonucunda meydana gelebilir. Kafkas insanlarının saçları ilk on yada yirmi yıl içinde daha da koyulaşabilir.

Afrikalılar ve African-Americanlılar arasında OCA2’ nin ayırıcı bir fenotipi vardır. Deri rengi koyulaşabilse bile saçlar doğuşta sarıdır ve hayatı boyunca sarı kalır. Şaşırtıcı bir şekilde saç rengi yaşlı kişilerde koyulaşabilir ve bu durum normal yaş özelliklerinin göstergesidir. Deri doğuştan beyazdır ve zamanla değişiklik gözlenmez; bronzlaşmada gerçekleşmez. Bazı kişilerde pigmentli benekler gibi bölgesel pigmentli alanlar oluşabilir. İrisler mavi-gri yada az pigmentlidir.

African-Americanlar arasında OCA2 (doğuştan saçların renkli olması ve ocular karakterlerin bulunması olarak tanımlanır) fenotipi oldukça çok görülür ve bazı OCA2’li kişilerde kahverengi, kızıl, kumral yada kırmızı saç bulunabilir. Bunların bazıları bu ırktaki farklı gen kombinasyonlarından oluşurken bazıları da P genindeki mutasyonların P proteininin fonksiyonunu değiştirmesinden kaynaklanmaktadır. Bazı kişiler ilk teşhislerde Otozoma bağlı kalıtımsal albinizm oldukları düşünülmesine rağmen sonradan OCA2 oldukları anlaşılmıştır.

Kahverengi OCA

Kahverengi albinizm Afrikalılarda ve African-Amerikanlarda görülen ve bu güne kadar diğer toplumlarda ortaya çıkmayan bir albinizm çeşididir. Kahverengi OCA’lı Afrikalı ve African-American kişilerin saçları doğuştan açık kahverengidir ve irisler gri yada bronz renginde olabilir. Zamanla deride renk değişikliği görülmese de saçlar daha koyulaşabilir ve irislerde daha fazla miktarda pigment toplanabilir. Etkilenen kişiler albinizmli olarak tanınır çünkü albinizmin tüm ocular özelliklerini taşımaktadırlar. İriste nokta ve radyal geçirgenlik görülür ve makul miktarda retinal pigment bulunur. Güneş karşısında deri koyulaşabilir. Görüş keskinliği 20/60 ile 20/150 arasında bir değerdedir. Kafkas insanlarında fenotip bilinmemektedir.

Kahverengi OCA P genindeki değişim sonucu oluşan OCA2’nin tayfının bir parçasıdır. Bu gen çeşitliliği sarı yada kırmızı pheomelanin gelişimiyle ve kahverengi yada siyah eumelaninin gelişiminin durmasıyla ilgilidir. OCA1B ve Kahverengi OCA P geni ürünündeki azalmadan(sızıntılı mutasyon) oluşurken; daha sık görülen OCA2 P proteinin görevini yapamaz hale gelmesinden (sıfır mutasyon) oluşur.

Prader-Willi Ve Angelman Sendromu

OCA2 ve hipopigmentasyon kurumu ile Prader-Wille sendromu ve Angelman sendromu arasında bir işbirliği vardır. Prader-Willi sendromu, karakteristik davranışla ilgili olarak neonatal hypotonia, hyperphagia ve obesity, hypogonadism, küçük el ve ayaklar, ve mental retardation ile bir gelişim sendromudur. Çoğu Prader-Willi sendromlu kişi hipopigmentasyonlu olmasına karşın çoğunda albinizmin ocular etkileri bulunmaz ama azda olsa birkaç kişinin hem Prader-Willi hemde OCA dan etkilendiği görülmüştür. Açıkça belli olan bir OCA olmayan kişilerin saç ve derileri ailenin diğer, etkilenmemiş üyelerinden daha açıktır, ve çocuklukta nystagmus ve strabismus genelde görülmesine karşın geçicidir. Arkadan ışık verme yöntemine irislerin biraz geçirgenlikle beraber pigmentlendiği görülür, ve retinal pigmentasyon miktar olarak azalmıştır. Fovea dıştan normal gözükmese de genelde iyi durumda bulunur. Bazı Prader-Willi sendromu olan kişilerde derisel hipopigmentasyonlu OCA2, albinizmin ocular etkilerinin her çeşidiyle birlikte görülür.

Angelman sendromu, gelişme gecikmesi ve şiddetli zihinsel geçikme, microcephaly, sinirsel hypotonia, ataxic hareketler, ve uygunsuz gülme, içeren bir karmaşık gelişim gecikmesidir. Angelman sendromunda açık deri ve saç hipopigmentasyon karakteridir. Geçmişte nystagmus ve strabismus olabilir,iris geçirgenliği ve retinal pigment bulunabilir. Görsel alan organizasyonu analizi mümkün değildir. Kromozom 15 in Prader-Wille/Angelman sendromu bölgesinde P geninin yeri dolayısıyla Angelman sendromlu kişilerde OCA2’nin olduğu düşünülmektedir.

OCA3: Tyrosinaza Bağlı Ocular Albinizm

OCA3, kromozom 9 üzerindeki tyrosin proteini gen 1 deki mutasyon sonucu oluşan “Rufous” yada “Kırmızı OCA” olarak bilinir. OCA3 ten etkilenen kişiler Afrika ve Yeni Gine de rapor edilmelerine karşın Amerika da şimdiye kadar hiç bildirilmemiştir.

Güney Afrika daki kişilerde pigmentasyon kırmızı yada kırmızımsı kahverengi deri, kızıl yada kırmızı saç, ela yada kahverengi irisleri içerir. OCA3 bulunan kişilerde genelde albinizmle ilgili göz problemleri görülmez hatta çoğunda iris geçirgenliği, nystagmus, strabismus yada foveada pigment eksikliği (foveal hypoplasia) görülmez. Ayrıca bunun doğru bir albinizm olmadığını yada pigmentasyon eksikliğinin optik sinir gelişimini etkilemediğini gösteren optik sinirlerin farklı bağlanması gözlenmemiştir.

OCA3’ün fiziksel özellikleri Asya ve Kafkas topluluklarında daha belli değildir.

Hermansky-Pudlak Sendromu

Hermansky-Pudlak sendromu (HPS) kromozom 10 üzerindeki HPS genindeki mutasyon sonucunda oluşur. HPS, OCA, hafif kanamalara yol açan trombositlerde anormallik ve ceroid diye bilinen bir maddenin vücut dokularında birikmesini içerir. Hermansky ve Pudlak ilk defa 1959’da iki Çekoslovakyalı da bu durumu keşfettiler ve o günden beri tüm dünyada bu adla anılmaya başlandı. HPS, 1800 kişide bir görülür ve Porta Rico toplumu dışında sık görülen bir durum değildir. HPS’a diğer Karaip adalarında rastlanmamıştır.

HPS’li kişiler kararsız miktarlarda pigmente sahiptirler. Bazı HPS’li kişilerde gözle görülür bir pigmentasyon eksiliği vardır ve deri ve saç pigmentasyonları OCA1A’lı kişilerinkine benzer. Diğer HPS’li kişilerin OCA1B yada OCA2’li kişilerinki gibi beyaz deri ve sarı saçları vardır. Bazı HPS’li kişiler ise OCA dan farklı olarak OA(saç ve deri etkisi olmayan albinizm) olan kişilerdeki gibi makul değerde pigmente sahiptirler. Pigmentasyondaki farklılık aileler arasında görülebildiği gibi aynı ailenin üyeleri arasında da görülebilir.

Porto Rico toplumundaki HPS’li kişilerin saç rengi beyazdan sarı yada kahverengiye kadar değişiklik gösterebilir. Deri krem rengindedir ve kesinlikle bu toplum içindeki HPS olmayan kişilerden daha açıktır. Güneşe maruz kalan bölgelerde (yüz,ense,kol ve eller) çiller oluşur ve genelde genişleyerek daha büyük alan kaplar ve normal koyu deri rengi izlenimi verir ama bronzlaşma gerçekleşmez. Pigmentli benler genelde bulunur. İris rengi maviden kahverengiye kadar değişiklik gösterir ve albinizmin tüm ocular etkileri görülür. Görüş keskinliği 20/60 ile 20/400 arasında değer alabilir.

Nadirde olsa başka toplumlarda da HPS’li kişiler rapor edilmiştir ve bu kişiler Porto Rico toplumundakiler gibi kararsız pigmentasyona sahiptirler. Saç rengi beyazla kahverengi arasında değişir ve bu HPS’li kişinin etnik geçmişine bağlanmaktadır. Deri beyazdır ve bronzlaşmaz, gözler mavi yada pigmentli olabilir.

HPS nin en önemli sorunu akciğere ve gastrointestinal sistemdeki değişikliğe bağlanmaktadır. Ne kadar sıklıkta olduğu bilinmemesine karşın, çoğu HPS’li kişilerin akciğerlerinde yara oluşumu görülür. Yara oluşumu akciğerlerin genişleyip daralmasını,dolayısıyla da oksijen alıp karbondioksit vermesini engeller. Buna sınırlayıcı akciğer hastalığı denir. Az sayıda HPS’li kişide granulomatous colitis denilen bağırsak sisteminde iltihaplanma görülür. Granulomatous cilitis in yol açtığı tıbbi sorun çocuklarda yada yetişkinde görülen karın ağrıları ve kanlı ishaldir. Ceroid maddesinin akciğer ve bağırsaklarda bulunması bu maddenin complikasyonlara yol açtığının bir göstergesi olduğu düşünülmektedir ancak şimdiye kadar kanıtlanmamıştır. HPS deki kanama problemi, trombasitlerin içindeki normal trombosit fonksiyonu için gereken granüllerin eksikliğine bağlanmaktadır. Buna “storage pool-deficient platelet” denir. Kan pulcukları bir kam damarı kesildiğinde yada açıldığında normal pıhtılaşmayı sağlamakla görevli hücrelerdir. Kan pulcukları ilk olarak açılan damar duvarına giderler, ondan sonra bir araya gelip deliği kapatmak için tıpa oluşturmak üzere birbirlerine yapışırlar. Kan pulcukları birbirlerine yapışır çünkü her birinin içinde bulunan salgı torbalarından kimyasal maddeler salgılarlar. HPS de bu salgı torbaları oluşmaz ve dolayısıyla kan pulcukları önemli kimyasal maddeleri salgılayamazlar. Kan pulcukları ilk olarak kesik kan damarı duvarına yapışırlar ama sert bir kabuk oluşturmak için toplanmazlar. Bu,çoğu etkilenen kişide hafif kanama olayında kolay çürük oluşumu,epistaxis(burun kanaması),hemoptysis(kanlı tükürük), fırçalamaktan ve dişilerde soya çekimden diş eti kanamaları gibi etkilere yol açar. Başka bir kan pıhtılaşmasında görevli madde olan Von Willebrand faktörüne bağlanan zaman zaman şiddetli kanamalarda görülebilir.

Chediak-Higashi Sendromu

Chediak-Higashi Sendromu, bakteriyel enfeksiyonlara karşı artmış bir dayanıksızlık, hipopigmentasyon ve beyaz kan hücrelerinde büyük moleküllerin bulunmasını içeren bir sendromdur. CHS de deri, saç ve gözde pigment az yada seyrektir ama etkilenen kişide genelde apaçık belli bir albinizm bulunmaz, ancak diğer aile üyeleriyle karşılaştırıldığında bu fark açıkça belli olur. Saç rengi açık kahverengi ile sarı arasında bir renktir ve saçlarda metalik gümüş parlaklığı vardır. İris pigmenti bulunur, ve nystagmus ve photobia bulunabilirde bulunmayabilirde. CHS kromozom 1 üzerindeki CHS genindeki mutasyon sonucu oluşur.

OA-1 X-Linked Ocular Albinizm

Ocular albinizm sadece gözleri içerir. X-linked ocular albinizm kabaca genelde erkeklerde görülür. Deri genelde normaldir yada ailenin diğer üyelerinden hafif bir açıklığı vardır. göz rengi normal görünüşte olabilir ama göz bebeğinin arka tarafı(retina) muayene edildiğinde retinada pigment olmadığı görülebilir. X-linked ocular albinizmde görüş keskinliği 20/50 ile 20/400 arasında değişir.

“X-linked”; ocular albinizm için genin X kromozomu üzerinde bulunduğu ve taşıyıcı annelerden çocuklarına geçen(bkz. Albinizmin kalıtımı) anlamına gelir. X-linked ocular albinizm genini taşıyan dişilerin retinasında pigmentli ve pigmentsiz alanların karışımı bulunur. Genelde geni taşıyan dişileri gözlerini muayene ederek tanımlamak olasıdır.

Otozoma Bağlı Kalıtımsal Ocular Albinizm

1970’lerde X-linked ocular albinizmden farklı olarak bazı ailelerin hem dişilerinde hemde erkeklerinde deri ve saçlarda nispeten pigmentlenme içeren bir çeşit albinizm bulundu. Bu X kromozomu gibi cinsiyet kromozomu, olmayan (otozom) bir genden kaynaklandığı düşünülmekteydi; sonuç olarakta adına Otozoma bağlı çekinik ocular albinizm denildi. Şimdi bunun yanlış olduğunu biliyoruz ve bu aileler OCA1 ve OCA2 içinde bulunan tayfların bir parçasıdır. Bu noktada otozoma bağlı çekinik albinizmin doğru bir albinizm çeşidi olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır ve bu terim kullanılmamalıdır.

Albinizmli İnsanlar Çocuk Sahibi Olabilir mi?

Albinizm çocuk sahibi olma yeteneğini sınırlamamaktadır. Çocuk albinizmli olabilirde olmayabilirde. Bu anne ve babanın genetik yapısına bağlıdır.

Albinizmli İnsanlar Normal Hayat Ömrünü Yaşayabilir mi?

Genelde albinizmli insanlar normal hayat süresine sahiptirler. Bazı tıbbi sorunlar toplumun diğer kesimlerindekilerle benzerdir. Deri kanseri görülebilir ama bu engellenebilir.

Albinizmli İnsanlar Normal Zekaya Sahip midirler?

Albinizm zihinsel zayıflamaya yada gelişiminde gecikmeye yol açmaz. Bireysel becerileriyle iyi bir kariyere sahip olabilirler. İşlevleri sadece görüş zorluğuyla sınırlıdır. Albinizmli bir çocuğun yada gencin gelişiminde problemler varsa başka sebepler aranmalıdır. Çünkü gelişim sorunları albinizme dayandırılamaz.

Albinizmle İlgili Nereden Daha Fazla Bilgi Edinilebilir?

Burası albinizm ve albinizmin sağlık sorunlarıyla ilgili araştırma yapan bir yer.

Bu organizasyon albinizmli insanlara, ailelerine, sağlık ekiplerine bilgi ve destek sağlamaktadır. NOAH üyelerinin gazeteleri, dergileri, soru ve cevap söyleşileri ve konferansları vardır.

Albinizme Ne Neden Oluyor?Çocuklar Neden Albinizmli doğuyor?

Albinizm genetiktir. Kalıtıma bağlıdır. Genlerle bir nesilden diğerine geçer. Genler bir breyi oluşturmak için birleşen yumurta ve spermin yapısında bulunmaktadır. Genler işin nasıl yapılacağını anlatan ayrıntılı tasarım planları gibidir. Albinizmde sorun; göze ve deriye melanin pigmentini nasıl üreteceğini söyleyen genlerdedir.

Vücuttaki tüm hücrelerde biri anneden biri babadan olmak üzere her genden iki kopya bulunmaktadır. OCA da; albinizmle ilgili genler hem anneden hemde babadan gelmektedir ve melanin pigmentinin üretimiyle ilgili bu iki gende yanlış çalışmaktadır.

Eğer kişinin genlerinden biri sağlam biri yanlış ise kişi hala melanin pigmentinin üretilmesi için sağlam bir tasarım planına sahiptir. Bu kişinin normal deri rengi ve göze sahip olacağı anlamına gelmektedir. OCA da; anne ve babanın gen çiftlerinden biri yanlıştır ama normal deri rengi ve göze sahiptirler, çünkü hala doğru çalışan bir genleri vardır.

70 insanda bir kişi OCA geni taşımaktadır. Aynı yanlış geni taşıyan ama normal renklenmiş bir erkekle bir kadını düşünün. Her ikisi de bir tane normal bir tanede albinizm geni olmak üzere iki gene sahiptir ve bebek yapmayı tasarladıklarında her birinden bu genlerden sadece biri bebeğe geçecektir. Her birinin albinizmli geni çocukların geçirme şansları 2 de 1. Çocuğun normal gene sahip olamayıp albinizmli doğması için yani iki çift albinizm genine sahip olması için her hamilelik durumunda 4 de 1 (1/2x1/2) şans vardır. Kalıtıma bağlı bu albinizm açıklaması albinizmin her çeşidine uygulanamaz. Bu gün OCA ya yol açan 5 gen bilinmektedir ama daha tanımlanmamış çeşitli genler olabilir. Eğer albinizmli çocuk sahibi olma şansınızı öğrenmek istiyorsanız bir genetikçiden yardım istemeniz gerekmektedir.

Genetiği Anlamak

Albinizmin genetik temelinin ve albinizmin nasıl kalıtımsal olarak geçtiğinin anlaşılması için aşağıda bazı bilgiler hatırlatılmıştır.

Bir kişinin gelişimi direk olarak anne ve babasından aldığı genetik bilgi ile yönetilir. Bu genetik bilgi her insan hücresinde bulunan kromozom diye adlandırılan bir yapının üzerinde taşınır. İnsan hücreleri 23 ayrı çift olmak üzere 46 kromozom bulundurur. Bu kuralın tek istisnaları üreme hücreleridir. Her kromozom çifti üyelerinden birini sperm aracılığıyla babamızdan ve diğerini de yumurta aracılığıyla annemizden alarak 46 kromozoma ulaşırız.

Diagram 4 ve Figür 5 insan kromozomlarının resmidir. İlk 22 çift kromozom otozom olarak adlandırılır. Kromozomlar boyutlarına göre numaralanmıştır; kromozom#1 en büyük ve kromozom #2 en küçük kromozomlardır. Bunlar vücut kromozomlarıdır yani eşey hücreleri değildir ve erkek ve dişide benzerdirler. 23’ üncü çift cinsiyet kromozom çiftidir ve cinsiyeti belirler: Dişilerde iki X kromozomu bulunurken erkeklerde bir X birde Y kromozomu bulunur.

Her kromozom yüzlerce yada binlerce genden oluşmaktadır. Genler insan hayatının devamını ve oluşumunu sağlayan proteinleri üreten biyokimyasal kopyalardır. Genler vücut sistemlerimizin üretimini ve sürekliliğini yöneten hücresel kimyasal reaksiyonları sağlarlar. Her biri bir ebeveynden olmak üzere iki otozomumuz olduğu gibi her biri bir ebeveynden olmak üzere her otozomda iki gen bulunur. Dişiler X kromozomu üzerine yerleşmiş her genden iki kopya bulundururken erkelerde genlerin bir kopyası X kromozomu bir kopyasıda Y kromozomu üzerinde bulunur.

Albinizmin Çeşidine Nasıl Karar Verebilirsiniz?

Dikkatli bir pigment geçmişi araştırması ve göz, deri ve saçlarda incelemeyle albinizmin çeşidini anlamak genelde mümkündür. Doğuşta beyaz saçlı olan tek albinizm çeşidi OCA1 dir. Diğer çeşit albinizmli kişilerin çok az miktarda da olsa doğuşta saçlarında pigment bulunur. Küçük çocuklarda saçın tamamen beyazmı yoksa hafif pigmentlimi olduğunu söylemek zor olabilir ancak zaman içindeki pigment değişiklikleri OCA tipini belirlemekte yardımcı olur.

Kesin olarak albinizm çeşidini belirlemekte kullanılan en geçerli yöntem gen testidir. Her genin “genetik kod” unu taşıyan kimyasal olan DNA kaynağı olarak albinizmli kişiden ve ebeveynlerinden az bir miktar kan alınır. Karmaşık bir işlemle bir genetik labaratuvarı ailedeki, albinizme neden olan gen değişikliklerini(mutasyon) DNA kodunu inceleyerek saptayabilir. Test sadece albinizmli bireyleri bulunan ailelere uygulanabilir ve tüm populasyonun bir göstergesi olarak sunulamaz. Kullanılmakta olsan hiçbir test albinizme neden olan tüm gen mutasyonlarını saptayamaz, ve sorumlu mutasyonlar az miktardaki albinizmli kişi ve aile ile tespit edilemez.

Albinizm Aileler Boyunca Nasıl İletilir?

Albinizmin değişik tipleri değişik kalıtım yollarıyla ailelerde iletilir. OCA’ nın tüm çeşitleri, Hermansky-Pudlak Sendromu, Chediak-Higashi Sendromu otozomal kalıtım yolu izlerken ocular albinizm X-linked kalıtım yolunu izler.

Otozomal Kalıtımsal Albinizm

Otozomal terimi durumdan sorumlu genin cinsiyet kromozomları dışında bir kromozomda bulunduğu anlamına gelir. Bunun anlamı hem erkeklerde hemde dişilerde bu geni iletme ve durumun ortaya çıkma şansı eşittir.

Çekinik terimi genin aileler boyunca iletildiği yolun adıdır. Çekinik bir durumda bir tane değişmiş gene(gen mutasyonu) ve bir tanede sağlam gene sahip olan kişiler taşıyıcı olarak adlandırılır. Albinizmde taşıyıcılar pigment yapma yeteneğine sahiptirler ve albinizmli değildirler. Ayrıca albinizmde taşıyıcılar taşıyıcı olduklarını anlayamazlar çünkü albinizmin hiçbir fiziksel özelliğini göstermezler. Çekinik bir durumun ortaya çıkması için kişide biri anneden biri babadan olmak üzere iki değişmiş gen bulunması gereklidir. Eğer kişide değişmiş genden iki kopya varsa genin üretiminden sorumlu olan protein doğru olarak üretilemez. Albinizmde iki genide değişmiş olan kişi pigment üretemez.

Önemli bir not: Albinizmden çeşitli genler sorumludur ve bu genlerdeki mutasyonlar değişik tipte albinizme neden olur. Bir kişinin albinizm olabilmesi için aynı genin iki değişmiş kopyasını bulundurması gerekir. Mesela; bir kişide iki değişmiş tyrosinaz geni kopyası bulunması gerekir ki OCA1 görülsün yada iki değişmiş P geni kopyası bulunmalı ki OCA2 görülsün. Bir tane değişmiş tyrosinaz ve bir tane değişmiş P geni bulunan kişide albinizm görülmez.

İki taşıyıcı kişi çocuk sahibi olduklarında çocuğun iki kopya değişmiş geni alma ve albinizm görülme olasılığı dörtte birdir. Çocuk dörtte bir oranında iki kopya sağlam gen alma ve normal pigment üretme oranına sahiptir; ve çocuğun bir sağlam birde değişmiş gen alıp anne ve babası gibi taşıyıcı olma olasılığı ise dörtte ikidir. (Diagram 6)

Albinizmli bir kişi taşıyıcı yada albinizm olmayan biriyle çocuk sahibi olurlarsa, tüm çocuklar albinizmli ebeveynden gelen bir tane değişmiş ve taşıyıcı olmayan ebeveynden gelen bir tane sağlam gene sahip olurlar. Bunun anlamı tüm çocuklar ">taşıyıcı olacaklar ve normal pigmentsyon göstereceklerdir. Eğer bir albinizmli kişi ile taşıyıcı bir kişi çocuk sahibi olurlarsa; her çocuğun ikide bir her ebeveynden değişmiş geni alma ve albinizm olma şansı olasılığı vardır, ve her çocuğun ikide bir oranında bir tane değişmiş bir taneden sağlam gen alıp taşıyıcı olma olasılığı vardır.

X-linked Kalıtım

X-linked kalıtım aynı zamanda “sex-linked” kalıtım olarakta adlandırılır. X-linked terimi durumdan sorumlu gen X kromozomu üzerinde olduğu anlamına gelir.

Dişilerde iki X kromozomu bulunduğundan onlar tüm genlerin iki kopyasınıda X kromozomu üzerinde bulundururlar. erkeklerde bir tane X kromozomu bir tanede Y kromozomu bulunur. Bu değişiklikten dolayı erkeklerde her genden bir kopya X kromozomu üzerinde bulunur. Bir dişi bir X kromozomu üzerinde değişmiş gen bulundursa bile durum gözlenmez çünkü diğer X kromozomundaki sağlam gen değişmiş genin etkilerini gizler. Bir erkeğin X kromozomu üzerinde değişmiş gen varsa o genin etkilerini gizleyecek sağlam bir gen kopyası yoktur. Bunun sonucu olarak kişide değişmiş genin etkileri gözlenir.

X-linked ocular albinizm taşıyıcısı bir dişinin çocuğuna değişmiş geni iletme oranı %50 dir ve sağlam geni iletme oranı da %50 dir. Bir erkeğe değişmiş gen gelirse albinizm olur ancak bir dişiye iletilirse annesi gibi taşıyıcı olur.

Sağlam bir anne ve ocular albinizmli bir babanın çocukları albinizmli olmaz ancak tüm kızları taşıyıcı durumunda olurlar.

Yukarda belirtilen risk figürü her hamilelikte geçerlidir ve bir önceki doğumla şans oranları değişmez.